Odporność płytek na sól drogową

Stosowanie płytek ceramicznych na schodach zewnętrznych, tarasach oraz w strefach wejściowych wymaga uwzględnienia czynników, które nie występują we wnętrzach. Jednym z najważniejszych zagrożeń eksploatacyjnych dla nawierzchni zewnętrznych w okresie zimowym jest sól drogowa (NaCl), powszechnie stosowana do usuwania oblodzenia. W praktyce to właśnie kontakt z solanką jest jednym z głównych czynników obciążających system nawierzchni.

W kartach technicznych niektórych producentów można spotkać oznaczenia: RESISTENZA AL SALE / SALT RESISTANT / RÉSISTANCE AU SEL / BESTÄNDIG GEGEN SALZ. Deklaracje te informują, że dany gres został przebadany pod kątem odporności na działanie soli drogowej.

1. Dlaczego sól drogowa obciąża system montażu nawierzchni?

Sól drogowa obniża temperaturę zamarzania wody, powodując powstawanie agresywnej solanki. Taki roztwór:

• łatwiej wnika w mikropory materiału ( nie dotyczy gresu )
• utrzymuje wilgoć dłużej na powierzchni ( sól przestaje działać w temperaturach powyżej -10st )
• zwiększa liczbę cykli zamarzania i rozmrażania ( jeśli dochodzi do częstych cykli w ciągu doby )
• po wyschnięciu krystalizuje, generując ciśnienie wewnętrzne ( np. w zaprawie klejowej, zaprawie spoinowej )
• powoduje wykwity, przebarwienia i degradację fug oraz kleju, lub odklejanie się płytek przez nadmierne parowanie.

Dlaczego sól drogowa wpływa na nawierzchnie i kiedy przestaje działać?

Dlaczego sól „łatwiej wnika w mikropory materiału?
W przypadku gresu technicznego sama sól zwykle nie wnika w płytkę, ponieważ gres ma bardzo niską nasiąkliwość.
Natomiast solanka (woda + sól) może przenikać w mikropory w innych elementach systemu, takich jak:

Dlatego sól „wnika” głównie w porowate elementy systemu, a nie w sam gres.

Dlaczego sól utrzymuje wilgoć dłużej na powierzchni?

Sól rozpuszczona w wodzie tworzy solankę, która:

- ma niższą temperaturę zamarzania
- wolniej odparowuje
- utrzymuje wodę w stanie ciekłym dłużej

W praktyce oznacza to, że:

- powierzchnia pozostaje wilgotna dłużej,
- woda nie zamarza od razu,
- przez co zwiększa się ryzyko poślizgu oraz dłuższe działanie wilgoci na fugę i klej.

Dlaczego sól zwiększa liczbę cykli zamarzania i rozmrażania?

Sól obniża temperaturę zamarzania wody. Zamiast zamarzać przy 0°C, solanka może zamarzać dopiero przy niższych temperaturach (np. -5°C, -10°C, zależnie od stężenia).

W praktyce oznacza to, że w ciągu jednej nocy i dnia może dojść do:

- zamarzania w nocy,
- rozmrażania w dzień,
- ponownego zamarzania w nocy.

W efekcie cykli zamarzania i rozmrażania może być więcej, co prowadzi do:

- mikropęknięć w fugach i kleju,
- wykruszeń,
- wykwitów,
- degradacji hydroizolacji.

Do jakiej temperatury sól drogowa przestaje działać?

Sól drogowa (NaCl) działa efektywnie tylko w określonym zakresie temperatur:

Powyżej -6°C – najwyższa skuteczność
Roztwór solny szybko rozpuszcza lód i śnieg oraz ogranicza ponowne zamarzanie.

Od -10°C – skuteczność spada
Proces topnienia jest wolniejszy, a aby uzyskać efekt, potrzeba większej ilości soli. W praktyce może stać się mało skuteczna, zwłaszcza przy intensywnym oblodzeniu.

Około -20°C – sól praktycznie przestaje działać
Przy temperaturach rzędu -20°C i niższych sól drogowa jest w praktyce nieskuteczna.

Co stosować zamiast soli w bardzo niskich temperaturach?

W ekstremalnych warunkach (poniżej -15°C / -20°C) lepiej sprawdzają się.

Najlepszym rozwiązaniem dla nawierzchni z płytek gresowych przy każdym rodzaju oblodzenia (w różnych temp ), jest piasek. Jest to bardzo skuteczne rozwiązanie ale wiąże się z odpornością na ścieranie. I tutaj trzeba sprawdzić również ten parametr, ponieważ jeśli lód się roztopi a okładzina nie jest odporna na zarysowania, może się uszkodzić.

W praktyce to nie płytka jako taka jest najsłabszym elementem, lecz spoiny, klej i hydroizolacja. Dlatego nawet gres mrozoodporny może ulec uszkodzeniu, jeśli system wykonawczy nie jest kompletny i poprawny.

2. Odporność płytek na sól drogową – co oznacza w praktyce?

Oznaczenie SALT RESISTANT (odporny na sól) informuje, że płytka zachowuje stabilność strukturalną i estetyczną w kontakcie z chlorkiem sodu (NaCl). Dotyczy to zarówno powierzchni szkliwionych (GL), jak i nieszkliwionych (UGL).

W praktyce oznacza to:

• ograniczoną podatność na wykwity solne,
• mniejsze ryzyko mikropęknięć na krawędziach i powierzchni,
• stabilność powierzchni antypoślizgowej,
• większą trwałość w warunkach zimowych.

3. Normy pośrednio związane z odpornością na sól

Choć nie istnieje osobna norma „odporności na sól”, jej skutki są uwzględniane pośrednio w badaniach:

• EN ISO 10545-3 – nasiąkliwość wodna (kluczowy parametr odporności na solankę),
• EN ISO 10545-12 – mrozoodporność (cykle zamrażania i rozmrażania),
• EN ISO 10545-13 – odporność chemiczna powierzchni.

Najlepsze efekty w warunkach zimowych zapewniają gresy o bardzo niskiej nasiąkliwości, przeznaczone do zastosowań zewnętrznych i potwierdzone deklaracją odporności na NaCl.

4. Co oznacza zapis GL–UGL?

W kartach technicznych często pojawia się zapis GL–UGL. W tym kontekście:

• GL – powierzchnia szkliwiona (glazed),
• UGL – powierzchnia nieszkliwiona (unglazed).

Jeśli parametr Odporność płytek na sól drogową występuje w obu wariantach (GL i UGL), oznacza to, że płytka została przetestowana w różnych wykończeniach powierzchni, co jest szczególnie ważne w kontekście realnych warunków użytkowania.

5. Podsumowanie

Odporność płytek na sól drogową to parametr, który realnie wpływa na trwałość i bezpieczeństwo nawierzchni zewnętrznych. Sól drogowa nie niszczy samego gresu, ale w połączeniu z wodą i mrozem stanowi istotne obciążenie dla fug, kleju i hydroizolacji. Dlatego deklaracja „Salt Resistant” jest ważnym wskaźnikiem jakości i przydatności do zastosowań zewnętrznych.